جبرئيل بدين جهت گفته است : اين است مواساة حقيقى ، كه مردم در روز احد از اطراف پيامبر ( ص ) فرار كردند حتى عثمان بن عفّان نخستين كسى بود كه فرار كرد و وارد مدينه شد و اين آيه دربارهء او نازل شد : « إِنَّ الَّذِينَ تَوَلَّوْا مِنْكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ . . . » « 1 » و بعضى نقل كرده‌اند كه پيامبر ( ص ) اين سخنان را در حجة الوداع فرموده است . ( 1 ) احمد در « الفضائل » به نقل از يحيى بن ابى بكر و ابن آدم و اين دو از قول اسرائيل از ابو اسحاق و او از حبشى بن جناده از سلوى كه خود در حجة الوداع حضور داشته مىگويد : از رسول خدا ( ص ) شنيدم كه آن روز مىفرمود : على از من است و من از او ، و جز او كسى حقّ دين مرا ادا نمىكند . و بعضى گفته‌اند كه اين سخن را روزى كه آيهء « وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ » « 2 » نازل شد ، فرموده است . « 3 » ( 2 ) حديث طير احمد در كتاب « الفضائل » و ترمذى در « السّنن » اين حديث را نقل كرده‌اند ، اما احمد به سفيان غلام رسول خدا ( ص ) كه نام اصليش مهران بود ، حديث را اسناد داده مىگويد : زنى از انصار مرغى را ( بريان كرده ) با دو گردهء نان و در روايتى دو مرغ با دو گردهء نان به عنوان هديه به رسول خدا ( ص ) تقديم كرد . رسول خدا ( ص ) عرض كرد : « خداوندا كسى را كه در نزد تو از همه كس محبوبتر است بفرست » ناگهان در بازشد و على بن ابى طالب وارد شد و آن مرغ را با آن حضرت تناول كردند . ( 3 ) امّا ترمذى مىگويد : سفيان به نقل از وكيع و او از عبيد اللّه بن موسى ، از قول عيسى بن عمر و او از سدى به نقل از انس به مالك مىگويد : نزد پيامبر ( ص ) مرغى بود ، عرض كرد :

--> ( 1 ) آل عمران ( 3 ) آيهء 155 : آنهايى كه در روز روبرو شدن دو جمعيت با يكديگر ( روز جنگ احد ) فرار كردند . . . ( 2 ) شعراء ( 26 ) آيهء 214 : خويشاوندان نزديكت را بترسان ! ( 3 ) منافاتى ندارد كه به اين عبارت و يا به عبارت ديگر در تمام اين موارد فرموده باشد ، نظير حديث ثقلين و حديث منزلت كه به كرّات فرموده‌اند - م .